{"id":481,"date":"2026-10-12T16:17:19","date_gmt":"2026-10-12T06:17:19","guid":{"rendered":"https:\/\/buyoldangectim.com\/?p=481"},"modified":"2026-10-12T16:17:19","modified_gmt":"2026-10-12T06:17:19","slug":"cocuklarimizi-kimden-koruyoruz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/buyoldangectim.com\/index.php\/2026\/10\/12\/cocuklarimizi-kimden-koruyoruz\/","title":{"rendered":"\u00c7ocuklar\u0131m\u0131z\u0131 kimden koruyoruz"},"content":{"rendered":"<p><em>D\u00fcnyan\u0131n \u00e7ocuklar\u0131na ekran satanlar, kendi \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 neden ekrandan uzak tutuyor?<\/em><\/p>\n<p>Bir \u00e7ocu\u011fun eline telefon verdi\u011fimizde yaln\u0131zca bir cihaz vermiyoruz. Bazen hi\u00e7 tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131m\u0131z insanlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncelerini, davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131, de\u011ferlerini ve hayat anlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131 da o \u00e7ocu\u011fun d\u00fcnyas\u0131na davet ediyoruz. \u00dcstelik kap\u0131y\u0131 a\u00e7t\u0131\u011f\u0131m\u0131z o d\u00fcnyan\u0131n i\u00e7inde neler bulundu\u011funu \u00e7o\u011fu zaman biz bile bilmiyoruz.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye&#8217;de 15 ya\u015f alt\u0131ndaki \u00e7ocuklar\u0131n sosyal medya kullan\u0131m\u0131na y\u00f6nelik d\u00fczenleme haz\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131 bu nedenle \u00f6nemsiyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc mesele yaln\u0131zca \u00e7ocuklar\u0131n ka\u00e7 saat telefon kulland\u0131\u011f\u0131 de\u011fil; o saatlerde ne g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc, ne \u00f6\u011frendi\u011fi, neye \u00f6zendi\u011fi ve zamanla nas\u0131l bir insana d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p><strong>Peki, d\u00fcnya bu konuda ne yap\u0131yor?<\/strong><\/p>\n<h3>\u00c7in kendi \u00e7ocuklar\u0131na ne g\u00f6steriyor?<\/h3>\n<p>D\u00fcnyan\u0131n en pop\u00fcler sosyal medya uygulamalar\u0131ndan TikTok&#8217;un arkas\u0131ndaki ByteDance \u015firketi \u00c7in merkezli. Ancak \u00c7in&#8217;de kullan\u0131lan Douyin ile d\u00fcnyan\u0131n geri kalan\u0131na sunulan TikTok ayr\u0131 platformlar.<\/p>\n<p>\u00c7in&#8217;de 14 ya\u015f\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fck, kimli\u011fi do\u011frulanm\u0131\u015f Douyin kullan\u0131c\u0131lar\u0131 i\u00e7in 2021 y\u0131l\u0131nda g\u00fcnl\u00fck 40 dakikal\u0131k kullan\u0131m s\u0131n\u0131r\u0131 getirildi. Gece saatlerinde eri\u015fim k\u0131s\u0131tland\u0131. Gen\u00e7lere y\u00f6nelik i\u00e7eriklerde bilimsel deneyler, tarih, k\u00fclt\u00fcr ve e\u011fitici videolar \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Ayn\u0131 \u015firketin uluslararas\u0131 uygulamas\u0131 TikTok&#8217;ta da gen\u00e7lere y\u00f6nelik g\u00fcvenlik ara\u00e7lar\u0131 bulunuyor. Ancak iki platformun i\u00e7erik politikalar\u0131 ve gen\u00e7lere sunduklar\u0131 deneyim aras\u0131nda dikkat \u00e7ekici farkl\u0131l\u0131klar var.<\/p>\n<p>Burada insan\u0131n akl\u0131na ister istemez \u015fu soru geliyor:<\/p>\n<p><strong>Ayn\u0131 teknolojiyi \u00fcretenler, kendi \u00fclkelerindeki \u00e7ocuklar i\u00e7in neden daha farkl\u0131 s\u0131n\u0131rlar koyuyor?<\/strong><\/p>\n<p>T\u00fcrkiye&#8217;de TikTok&#8217;u a\u00e7t\u0131\u011f\u0131m\u0131zda kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kabilen baz\u0131 yay\u0131nlara bakal\u0131m. K\u00fcf\u00fcr, te\u015fhircilik, a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 davran\u0131\u015flar, kolay para kazanma g\u00f6sterileri, mahremiyetin hi\u00e7e say\u0131ld\u0131\u011f\u0131 canl\u0131 yay\u0131nlar ve yaln\u0131zca dikkat \u00e7ekmek i\u00e7in yap\u0131lan ak\u0131l almaz hareketler&#8230;<\/p>\n<p>Elbette TikTok&#8217;ta \u00e7ok de\u011ferli e\u011fitim ve k\u00fclt\u00fcr i\u00e7erikleri de var. Fakat sorun zaten bu de\u011fil. Sorun, hen\u00fcz neyi neden izledi\u011fini de\u011ferlendirecek olgunlu\u011fa ula\u015fmam\u0131\u015f \u00e7ocuklar\u0131n, kendileri i\u00e7in se\u00e7medikleri i\u00e7eriklerin \u00f6n\u00fcne s\u00fcr\u00fcklenebilmesi.<\/p>\n<h3>Silikon Vadisi&#8217;nin \u00e7ocuklar\u0131 neden farkl\u0131 b\u00fcy\u00fcyor?<\/h3>\n<p>Bir ba\u015fka \u00f6rnek, teknolojinin kalbinden geliyor.<\/p>\n<p>Apple&#8217;\u0131n kurucusu Steve Jobs&#8217;un kendi \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n iPad kullan\u0131m\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyor muydunuz?<\/p>\n<p>2014 y\u0131l\u0131nda New York Times&#8217;ta yay\u0131mlanan bir yaz\u0131da, teknoloji d\u00fcnyas\u0131ndaki baz\u0131 y\u00f6neticilerin \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n ekran s\u00fcrelerine ciddi s\u0131n\u0131rlar koydu\u011fu anlat\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n<p>D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn&#8230;<\/p>\n<p>Milyonlarca insan\u0131n hayat\u0131na ekran\u0131 sokan teknoloji d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u00f6nemli isimlerinden baz\u0131lar\u0131, kendi evlerinde ekran kullan\u0131m\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131rmay\u0131 tercih ediyordu.<\/p>\n<p>Bu durum b\u00fct\u00fcn teknoloji patronlar\u0131n\u0131n \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 telefondan uzak tuttu\u011fu anlam\u0131na gelmiyor. Ama \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gereken \u00f6nemli bir \u00e7eli\u015fkiye i\u015faret ediyor.<\/p>\n<p><strong>Biz \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z\u0131n eline telefon vererek onlar\u0131 gelece\u011fe haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken, teknolojiyi en yak\u0131ndan tan\u0131yan baz\u0131 aileler neden daha temkinli davran\u0131yor?<\/strong><\/p>\n<h3>Avustralya ne yapt\u0131?<\/h3>\n<p>Avustralya, 10 Aral\u0131k 2025&#8217;ten itibaren 16 ya\u015f\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fcklerin Instagram, TikTok, Facebook, Snapchat ve benzeri bir\u00e7ok sosyal medya platformunda hesap sahibi olmas\u0131n\u0131 engellemeye y\u00f6nelik d\u00fczenlemeyi uygulamaya koydu.<\/p>\n<p>\u00dcstelik sorumlulu\u011fu yaln\u0131zca \u00e7ocuklara veya anne babalara b\u0131rakmad\u0131. Ya\u015f s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 uygulama y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc sosyal medya \u015firketlerine verdi.<\/p>\n<p>Bu yakla\u015f\u0131m\u0131n \u00f6nemli bir taraf\u0131 var: \u00c7ocuklar\u0131 korumak yaln\u0131zca ailelerin omuzlar\u0131na y\u00fcklenebilecek bir sorumluluk de\u011fil. Milyarlarca insan\u0131n davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 etkileyebilen platformlar\u0131n da sorumluluk ta\u015f\u0131mas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n<h3>Peki, Kuzey Kore?<\/h3>\n<p>Kuzey Kore&#8217;de s\u0131radan vatanda\u015flar\u0131n k\u00fcresel internete eri\u015fimi son derece s\u0131n\u0131rl\u0131. \u0130nsanlar\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc devlet denetimindeki yerel a\u011flarla yetinmek zorunda.<\/p>\n<p>Ancak bu \u00f6rne\u011fi \u00e7ocuklar\u0131n korunmas\u0131na y\u00f6nelik ba\u015far\u0131l\u0131 bir model olarak g\u00f6rmek do\u011fru olmaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc oradaki mesele \u00e7ocuklar\u0131n g\u00fcvenli\u011finden \u00e7ok, toplumun bilgiye eri\u015fiminin devlet taraf\u0131ndan kontrol edilmesi.<\/p>\n<p>\u00c7ocuklar\u0131 zararl\u0131 i\u00e7eriklerden korumak ba\u015fka, bir toplumu d\u00fcnyadan koparmak ba\u015fka \u015feydir.<\/p>\n<p>Bizim ihtiyac\u0131m\u0131z olan, Kuzey Kore gibi kapal\u0131 bir toplum de\u011fil; \u00e7ocuklar\u0131n g\u00fcvenle b\u00fcy\u00fcyebildi\u011fi, bilgiye ula\u015fabildi\u011fi ve teknolojiyi bilin\u00e7li kullanmay\u0131 \u00f6\u011frendi\u011fi bir toplum.<\/p>\n<h3>\u00d6zg\u00fcrl\u00fck dedi\u011fimiz \u015fey nedir?<\/h3>\n<p>15 ya\u015f\u0131ndaki bir \u00e7ocu\u011fun gece yar\u0131s\u0131na kadar tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131 insanlar\u0131n hayatlar\u0131n\u0131 izlemesi mi \u00f6zg\u00fcrl\u00fck?<\/p>\n<p>Hen\u00fcz kendi ki\u015fili\u011fini olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015fan bir \u00e7ocu\u011fun, takip\u00e7i say\u0131s\u0131n\u0131 kendi de\u011ferinin \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc sanmas\u0131 m\u0131 \u00f6zg\u00fcrl\u00fck?<\/p>\n<p>Bir \u00e7ocu\u011fun mutlulu\u011funu be\u011feni say\u0131s\u0131na, g\u00fczelli\u011fini filtrelere, ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 izlenme rakamlar\u0131na ba\u011flamas\u0131na g\u00f6z yummak m\u0131 \u00f6zg\u00fcrl\u00fck?<\/p>\n<p>\u00c7ocuklar\u0131n kendilerini ifade etme, arkada\u015flar\u0131yla ileti\u015fim kurma ve bilgiye ula\u015fma haklar\u0131 elbette korunmal\u0131. Ancak bu haklar\u0131 korumak, onlar\u0131 her t\u00fcrl\u00fc ticari algoritman\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda savunmas\u0131z b\u0131rakmak anlam\u0131na gelmemeli.<\/p>\n<p>Kald\u0131 ki sosyal medya i\u00e7in ya\u015f s\u0131n\u0131r\u0131 getirmek tek ba\u015f\u0131na b\u00fct\u00fcn sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zmeyecek. Ya\u015f do\u011frulaman\u0131n \u00e7ocuklar\u0131n \u00f6zel hayat\u0131n\u0131 ihlal etmemesi, e\u011fitim i\u00e7eriklerine eri\u015fimin korunmas\u0131, ailelerin bilin\u00e7lendirilmesi ve platformlar\u0131n ger\u00e7ekten denetlenmesi de gerekiyor.<\/p>\n<h3>Biraz da kendimize bakal\u0131m<\/h3>\n<p>\u00c7ocuklar\u0131m\u0131za telefonla daha az vakit ge\u00e7irmelerini s\u00f6ylerken, biz sofrada telefonumuzu b\u0131rakabiliyor muyuz?<\/p>\n<p>Onlardan kitap okumalar\u0131n\u0131 isterken, bizi kitap okurken g\u00f6r\u00fcyorlar m\u0131?<\/p>\n<p>Onlara arkada\u015flar\u0131yla oynamalar\u0131n\u0131 s\u00f6ylerken, biz onlarla ne kadar vakit ge\u00e7iriyoruz?<\/p>\n<p>Bir d\u00fczenleme, anne baban\u0131n yerini tutamaz. Bir yasak, sevginin ve ilginin bo\u015flu\u011funu dolduramaz.<\/p>\n<p>Ama do\u011fru haz\u0131rlanm\u0131\u015f bir d\u00fczenleme, ailelerin \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 koruma \u00e7abas\u0131na \u00f6nemli bir destek sa\u011flayabilir.<\/p>\n<p>Ve belki de y\u0131llard\u0131r sormam\u0131z gereken as\u0131l soru \u015fudur:<\/p>\n<p><strong>\u00c7ocuklar\u0131m\u0131z\u0131 teknolojiye haz\u0131rlarken, teknolojiyi \u00e7ocuklar\u0131m\u0131za haz\u0131rlamay\u0131 neden bu kadar ihmal ettik?<\/strong><\/p>\n<p>Ben \u00e7ocuklar\u0131n teknoloji d\u00fc\u015fman\u0131 olarak yeti\u015fmesini istemiyorum. Teknolojiyi kullanan, ondan \u00f6\u011frenen, onunla \u00fcreten gen\u00e7ler yeti\u015fsin istiyorum.<\/p>\n<p>Ama teknolojinin kulland\u0131\u011f\u0131 \u00e7ocuklar de\u011fil&#8230;<\/p>\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7ocukluk, kayd\u0131r\u0131larak ge\u00e7ilecek bir ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc de\u011fildir.<\/p>\n<p>\u00c7ocukluk; ya\u015fanacak, \u00f6\u011frenilecek, oynanacak, hata yap\u0131lacak, sevilecek ve bir daha geri gelmeyecek bir \u00f6m\u00fcr par\u00e7as\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Ve hi\u00e7bir algoritma, bir \u00e7ocu\u011fun \u00e7ocuklu\u011fundan daha de\u011ferli de\u011fildir.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em>\u270d\ufe0fAli \u0130hsan Sivri\u00a0<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fcnyan\u0131n \u00e7ocuklar\u0131na ekran satanlar, kendi \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 neden ekrandan uzak tutuyor? Bir \u00e7ocu\u011fun eline telefon verdi\u011fimizde yaln\u0131zca bir cihaz vermiyoruz. Bazen<a href=\"https:\/\/buyoldangectim.com\/index.php\/2026\/10\/12\/cocuklarimizi-kimden-koruyoruz\/\"> > Devam\u0131n\u0131 Oku<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[136,470,473,472,471],"class_list":["post-481","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bu-yoldan-gectim","tag-ali-ihsan-sivri","tag-cocuklarimizin-gelecegi","tag-dijital-cag","tag-dijital-ebeveynlik","tag-sosyal-medya"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/buyoldangectim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/481","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/buyoldangectim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/buyoldangectim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/buyoldangectim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/buyoldangectim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=481"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/buyoldangectim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/481\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":482,"href":"https:\/\/buyoldangectim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/481\/revisions\/482"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/buyoldangectim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=481"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/buyoldangectim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=481"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/buyoldangectim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=481"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}